Steiner in essentie

Antroposofie ontmoeten, begrijpen, doen.


Antroposofie

A - Z

Antroposofie van A - Z (in ontwikkeling)

Wie liever in een boekje bladert dan op telefoon of computerscherm te lezen, die kan terecht bij het door Henk van Oort geschreven Lexicon van de antroposofie, een beknopt overzicht van het antroposofisch jargon.

| A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z |

A

Ahriman: Samen met Lucifer vormt Ahriman de twee aspecten van het boze. Ahriman vertegenwoordigt het verhardende, het vastleggende, de materialistische pool van het kwaad. Zie over de positieve rol van Ahriman in de mensheidsontwikkeling: Michael en de mens (binnenkort beschikbaar).

Antroposofie: "wijsheid omtrent de mens" zou een vertaling van deze term kunnen zijn. Rudolf Steiner gaf een keer de nuanceverschuiving "bewustzijn van je mens-zijn". Hij daagde uit om elke week een andere naam voor de antroposofie te creëren.

B

Biologisch-Dynamische landbouw (BD-landbouw): rond Pinksteren 1924 hield Rudolf Steiner een cursus voor boeren over nieuwe wegen die in de landbouw gegaan konden worden. De boeren en grondbezitters die de aanwijzingen uit deze cursus gingen toepassen kozen voor hun nieuwe landbouwrichting de naam biologisch-dynamisch. De naam was een compromis om zowel het uitgaan van het leven, als het hanteren van (kosmische) krachten in de naam tot uitdrukking te brengen. De reeks voordrachten is bekend geworden als De Landbouwcursus. In Nederland wordt bijna 8.000 hectare volgens de biologisch-dynamische werkwijze beteeld (wereldwijd ruim 200.000 ha).

C

D

Drieledig mensbeeld

De mens bestaat uit lichaam ziel en geest, die ieder weer verder onder te verdelen zijn. Het lichaam omvat de fysieke substantie met daarbij de levensprocessen (etherlichaam) en de eerste voorwaarden voor het hebben van gewaarwordingen (astraallichaam). De ziel is onder te verdelen naar het vermogen om gewaarwordingen te hebben (gewaarwordingsziel), die te begrijpen/benoemen (verstands/gemoedsziel) en het vermogen de gewaarwording in verband te brengen met het eigen bewustzijn en het terugkerende, zich herhalende in de wereld (bewustzijnsziel). Ook de geest heeft drie geledingen geestzelf, levensgeest en geestmens die de mens tot ontwikkeling kan brengen door omvorming van respectievelijk het astraallichaam, etherlichaam en fysiek lichaam.

Rudolf Steiner heeft het drieledig mensbeeld uitgebreid beschreven in zijn boek Theosofie.

E

Elementen: De vier klassieke elementen - aarde, water, lucht en vuur - vertegenwoordigen de vier aspecten van aardse materiële substantie. Aarde staat voor het vaste, minerale. Water staat voor het vloeibare, het levende. Lucht staat voor het gasvormige, beweeglijke en ook bezielde. Vuur - warmte - is het meest vergeestelijkte element. De vier elementen zijn o.a. terug te vinden in het vierledig mensbeeld, in de temperamenten, in de ethersoorten en in de planetaire ontwikkeling van de aarde.

Eurithmie: Hoe kun je dat wat in de taal en muziek leeft in gebaar en beweging uitdrukken? Het antwoord op deze vraag is de bewegingskunst euritmie. Door als het ware de beweging van de ademstroom bij het spreken of de toonhoogte - en het eigen karakter - van de tonen uit een muziekstuk in gebaar uit te drukken is een 'idioom' ontwikkeld dat als uitdrukking van gedichten of muziekstukken op het podium gebracht kan worden. Dat kan zowel solo, als in grotere of kleinere ensembles. Euritmie is zichtbaar gemaakte spraak of muziek.

Door de serke verbondenheid van de bewegingen met het levende in taal en muziek heeft zich ook een therapeutisch werkzame vorm van deze bewegingskunst ontwikkeld, de heileuritmie. Sowieso is het beoefenen van euritmie een activiteit die heilzaam op het zieleleven en op de gezonde ontwikkeling van de mens kan werken. Het is daarom een activiteit die ook pedagogisch vruchtbaar in te zetten is.

F

G

H

De Hiërarchieën
Aan de ontwikkeling van mens, mensheid en wereld werken hogere, geestelijke wezens mee. Ze worden onderverdeeld in drie hierarchieën van elk drie engelenkoren:

Eerste Hierarchie

  • De Serafijnen, de geesten van de alomvattende liefde nemen direct het scheppingslicht in hun wezen op.
  • De Cherubijnen, de geesten van de harmonie dragen in hun wezen de hele schepping.
  • De Tronen, de geesten van de wil offeren hun wil, opdat uitgevoerd wordt wat anderen slechts nog kunnen denken.

Tweede hierarchie

  • De Kyriotètes, de geesten van de wijsheid schenken al het leven.
  • De Dynameis, de geesten van de beweging leven in gemoedskrachten en scheppen de natuurritmen.
  • De Exousiai, de geesten van de vorm leggen alles wat aan vluchtige gestalten en bewegingen is ontstaan vast in blijvende vormen.

Derde hierarchie

  • De Archai, de geesten van de persoonlijkheid zijn de leiders van de grote cultuurperioden.
  • De Archangeloi, de aartsengelen verbinden zich met groepen mensen.
  • De Angeloi, de engelen staan het dichtst bij de mens: als beschermengel waken zij over onze individualiteit.

I

J

Jaarfeesten
Kerstmis (25 december), Pasen (eerste zondag na de eerste volle maan in de lente), Sint Jan (24 juni) en Michael (29 september) zijn de vier grote jaarfeesten die tevens de vier seizoenen markeren (winter, lente, zomer, herfst). Het vieren van deze feesten en daarmee het bewust meebeleven van de seizoenen is een culturele mogelijkheid de verbinding met de geestelijke wereld te verzorgen en daarmee een bijdrage aan je eigen scholing en ontwikkeling.

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

W

X

Y

Z

Zintuigen
Voor onze gewone waarneming zijn twaalf zintuigen te onderscheiden:
Vier fysieke-zintuigen, gericht op de eigen lichamelijkheid.
tastzin 'waar eindig ik en waar begint de wereld';
levenszin 'voel ik mij wel of niet';
bewegingszin 'welke beweging maak ik, in welke houding bevind ik mij';
evenwichtszin 'sta ik rechtop'.

Vier ziele-zintuigen, gericht op de verhouding mens-wereld.
reukzin;
smaakzin;
gezichtszin;
warmtezin.

Vier geestelijke zintuigen, gericht op het innerlijke van de ander.
gehoorzin 'in het geluid ervaar ik de kwaliteit';
woordzin 'ik onderscheid taal van andere geluiden';
gedachtezin 'ik ben in staat de gedachte van een ander mens op te nemen';
ikzin 'ik herken de individualiteit van een ander mens';

Zie ook het boek "De twaalf zintuigen" van Albert Soesman.