De vaardigheid om de geestelijke wereld waar te nemen omschrijft Rudolf Steiner met de begrippen imaginatie, inspiratie en intuïtie. Deze drie onderdelen worden wel als opeenvolgende trappen van helderziendheid beschouwd. Toch zijn ze in aanleg in ieder mens te herkennen.
Het vermogen om beelden te vormen – te imagineren – treedt ook op bij de fantasie. Het vermogen woorden, begrippen te vinden bij een verschijnsel – te putten uit inspiratie – is niet alleen dichters eigen. En iedereen heeft wel eens meegemaakt dat een onverwachte handeling precies bleek aan te sluiten bij wat een situatie vroeg. In zo’n geval handel je vanuit intuïtie.
De inhoud van wat men geestelijk waarneemt kan alleen worden weergegeven in beelden (imaginaties) waarin inspiraties spreken die voortkomen uit intuïtief ervaren geestelijke wezens. (Rudolf Steiner, De wetenschap van de geheimen der ziel, GA13)
Handelingsimpuls
Een handelingsimpuls gaat over hoe iemand handelt, hoe iemand loopt, eet, spreekt, acties onderneemt of gedachten formuleert. Ieder mens heeft een eigen handelingsimpuls. Het is waardevol de handelingsimpuls van een ander – en van jezelf – te leren kennen en te benoemen. Want door de handelingsimpuls van een ander te kennen kun je hem of haar op een passende manier uitnodigen samen te werken. Zowel in het onderwijs, de zorg als in werksituaties biedt de handelingsimpuls aanknopingspunten om tot positieve, effectieve, verrassende resultaten te komen. Door te werken met de handelingsimpuls sluit je met je eigen wil aan bij de wil van een ander.
Een handelingsimpuls beschrijf je met een beeld (imaginatie) en met een begrip (inspiratie). Nadat je je de ander hebt waargenomen en je hebt ingeleefd in die manier van doen kies je als beeld een beroepssituatie. Naast het beeld – van bijvoorbeeld een worstelaar, of een laborant – benoem je de manier van doen met twee werkwoorden. Het eerste werkwoord – vervoegd als tegenwoordig deelwoord – geeft kleur aan het andere werkwoord. Bijvoorbeeld ‘aftastend vastpakken’, of ‘onderzoekend bekijken’.
Imaginatie en inspiratie als voorbereiding op intuïtie.
Het onderzoek naar de handelingsimpuls van een leerling of een collega vormt een voorbereiding op een volgende ontmoeting. Door je in te leven en je imaginatieve en inspiratieve vermogens te gebruiken sta je open voor de ander als individualiteit, met zijn/haar manier van werken. Dat vergroot de kans dat jij met jouw manier van werken intuïtief aansluit bij de ander.
Het concept handelingsimpuls is ontwikkeld door de Academie voor ervarend leren.