Sociale driegeleding onderscheidt in de samenleving het economisch leven, rechtsleven en geestesleven als zelfstandig te besturen gebieden. Dat is een indeling die overeenkomsten heeft met de mens door de drie zielenkwaliteiten: willen, voelen en denken.
Tegen het einde van de Eerste Wereldoorlog legde Rudolf Steiner een onvermoeibare activiteit aan de dag om tot een nieuwe inrichting van de samenleving te komen. Het inzicht dat de drie te onderscheiden gebieden in de samenleving een eigen vorm van bestuur vragen vormt daarvoor de basis. Elk van de drie gebieden heeft een eigen kwaliteit die bij het besturen leidend kan zijn. Die drie kwaliteiten geven de idealen van de Franse Revolutie – vrijheid, gelijkheid en broederschap – opnieuw betekenis.
Economisch leven – broederschap
Heden ten dage is het economisch leven dominant over alle aspecten van de samenleving. Daarbij speelt egoïsme of hebzucht een grote rol. Feitelijk gaat het economisch leven alleen over wat de behoeften van de mensen zijn en hoe die vervuld kunnen worden. Wanneer we er in slagen broederschap in plaats van hebzucht leidend te maken in de economie zaal de samenleving rechtvaardiger en welvarender worden. Samenwerking in plaats van concurrentie is de weg om dit te realiseren. De sociale hoofdwet maakt duidelijk dat dit uiteindelijk voor iedereen voordeel oplevert.
Het welzijn van een geheel van samenwerkende mensen is des te groter naarmate de enkeling minder aanspraak maakt op het resultaat van zijn prestaties, dat wil zeggen naarmate hij meer van dat resultaat aan zijn medewerkers afstaat en naarmate meer van zijn behoeften niet uit eigen prestaties, maar door de prestaties van anderen wordt vervuld.
Rudolf Steiner, Sociale hoofdwet.
Rechtsleven – gelijkheid
Het is evident dat een goed functionerend rechtsleven alle mensen als gelijke behandelt. Dat betekent dat ook iedereen in gelijke mate de gelegenheid dient te krijgen zijn/haar stem te laten horen. In het rechtsleven gaat het daarom naast rechtvaardigheid ook om (gelegenheid tot) mondigheid. Door bij het tot stand komen van regelingen – bijvoorbeeld met betrekking tot gezondheidszorg, of woningbouw – ook de doelgroepen te betrekken waarvoor de regeling bedoeld is geef je aan deze voorwaarde tot mondigheid gehoor.
Geestesleven – vrijheid
Alles met betrekking tot onderwijs, religie, wetenschap en kunst is gebaat bij een zo groot mogelijke vrijheid. Die vrijheid heeft ook betrekking tot wat een mens door zijn voorkeuren en inspanningen aan vaardigheden heeft ontwikkeld.
Of iemand in staat is zijn werk inderdaad ook te doen … dat is ervan afhankelijk of de gemeenschap van mensen waarbinnen hij leeft zulke sociale structuren heeft gecreëerd dat hij de plaats kan vinden die bij hem past.
Rudolf Steiner, Sociale Toekomst (GA332a)
Sociale driegeleding nu
De inspanningen van Rudolf Steiner en talloze anderen hebben niet direct tot resultaat geleid. Steiner beschreef zijn gedachten over de Sociale Driegeleding uitvoerig in zijn boek De kernpunten van het sociale vraagstuk. Van dat boek werden tienduizenden exemplaren verkocht. Met grote teleurstelling – en zorgen voor de toekomst – zag Rudolf Steiner dat na de Eerste Wereldoorlog niet de Sociale Driegeleding het uitgangspunt werd voor de opbouw en de politiek. In plaats daarvan omarmde men het zelfbeschikkingsrecht van de volken, zoals Woodrow Wilson dat naar voren bracht.
Het principe van de sociale driegeleding is in de loop van de tijd verder uitgedacht. Ook met betrekking tot het geldwezen, omgang met kapitaal, arbeidsverhoudingen en bedrijfseigendom.
Sleipnir vormt een associatief samenwerkingsverband met tientallen bedrijven. Het tijdschrift Driegonaal publiceert actuele artikelen vanuit een driegeleed perspectief. Christof Lindenau beschreef de driegeleding op een heel persoonlijke manier vanuit de aspecten behoefte, mondigheid en vaardigheid.