Voor onze gewone waarneming zijn twaalf zintuigen te onderscheiden:
Daarmee is de antroposofie een stuk specifieker dan het gewone spraakgebruik dat slechts over het zien, ruiken, horen, proeven en tasten spreekt. Algemeen bekend is daarnaast ook nog het evenwichtsorgaan.
Hieronder staan de twaalf zintuigen die in de antroposofische visie op de mens onderscheiden worden, ingedeeld naar het drieledig mensbeeld..
Lichaam
De vier fysieke-zintuigen zijn gericht op de eigen lichamelijkheid. Je neemt daarmee in hoofdzaak iets over jezelf waar.
Tastzin: ‘Waar eindig ik en waar begint de wereld?’
Levenszin: ‘Voel ik mij wel of niet?’
Bewegingszin: ‘Welke beweging maak ik, in welke houding bevind ik mij?’
Evenwichtszin: ‘Sta ik rechtop?’
Ziel
Met de vier ziele-zintuigen richt je je op de verhouding mens-wereld.
Reukzin: Geur werkt sterk op je oordeelsvermogen: je merkt direct of je iets vies of lekker, aangenaam of weerzinwekkend vindt.
Smaakzin: Wat je met je tong proeft heeft een relatie met de levenszin. Je ontdekt met je smaak of iets gezond is of niet.
Gezichtszin: Met je ogen neem je de kleuren waar en of iets licht of donker is. Door samenwerking van het oog met de bewegingszin en evenwichtszin zie je ook vormen, bewegingen en verhoudingen.
Warmtezin: Temperatuur beïnvloedt je stemming. Warmte brengt welbehagen en als het te sterk wordt apathie. Kou brengt onbehagen en als het te sterk wordt verlamt het je.
Geest
Met de vier geestelijke zintuigen richt je je op de innerlijke kwaliteit van de ander.
Gehoorzin: ‘In het geluid ervaar ik de kwaliteit van het materiaal, of de stemming van wie spreekt.’
Woordzin: ‘Ik onderscheid taal van andere geluiden.’
Gedachtezin: ‘Ik ben in staat de gedachte van een ander mens op te nemen.’
Ik-zin: ‘Ik herken de individualiteit van een ander mens.’
Meer over de zintuigen
Een uitgebreide verhandeling vind je in het boek “De twaalf zintuigen” van Albert Soesman.
Ook de website van Tom van Gelder bevat een informatieve afdeling over de zintuigen.